Proszę o udzielenie mi odpowiedzi dotyczącej braku zaliczonych lat pracy pod ziemią jako spawacz pod ziemią (w latach 1961- 1973). Obecnie jestem emerytem, jednak ZUS nie zaliczył mi owych 13 lat pracy na kopalni, ponieważ nie mam udokumentowanych zarobków (jest świadectwo pracy, a nawet moje stanowisko pracy istnieje do dnia dzisiejszego). Kopalnia odmawia wystawienia takiego zaświadczenia zasłaniając się likwidacją archiwum. Czy jest możliwość dochodzenia swoich praw na drodze siądowej, czy można obliczyć moje zarobki szacunkowo?
ODPOWIEDŻ:
Prawidłowe ustalenie okresów ubezpieczenia i wysokość opłaconych składek ma decydujące znaczenie dla ustalenia emerytury czy renty a w tym przypadku dla przyznania świadczenia przedemerytalnego. Wysokość zarobków ustala się na podstawie zaświadczeń, wystawionych przez pracodawcę. Podstawą jest dokumentacja płacowa oraz wypisy do legitymacji ubezpieczeniowej. W razie braku następcy prawnego pracodawcy zaświadczenie wystawia jednostka przechowująca dokumentację tj. na przykład archiwum państwowe czy organ założycielski zakładu. W razie braku takich dokumentów wysokość wynagrodzenia może być potwierdzona na podstawie akt osobowych pracownika, np.: umów o pracę, dekretów podwyżkowych, a także przez uwierzytelnione odpisy, wyciągi i kserokopie dokumentacji płacowej, przekazane przez jednostkę przechowującą. W razie zniszczenia dokumentów np.: na skutek powodzi lub pożaru podstawa wymiaru składek może być ustalona na podstawie wszelkiej przedłożonej dokumentacji.
Okresy zatrudnienia ZUS ustala na podstawie świadectw pracy, zaświadczeń pracodawcy i legitymacji ubezpieczeniowej. Pomocne tu będą też umowy o pracę, legitymacje służbowe, wpisy w dowodach osobistych, pisma zakładu pracy do pracownika (np.angaż), na podstawie których można ustalić okres zatrudnienia. Okresy pracy, przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. można udowodnić przy pomocyświadków, jeśli dotyczą one okoliczności: pracy młodocianych, pracy po ukończeniu 15 roku życia w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego czasu, na którą pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego, pracy przymusowej w okresie II wojny światowej oraz pracy na obszarze ZSRR (od 17 września 1939 r. do 31 grudnia 1956 r.). Także osoby, których dokumenty uległy zniszczeniu w powodzi 1997 r. mogą udowodnić okres zatrudnienia przy użyciu zeznań świadków.
Osoby ubezpieczone imiennie posiadają z reguły stosowną dokumentacje w ZUS. Dotyczy to osób prowadzących działalność na własny rachunek i innych nie pozostających w stosunku pracy (np.: rzemieślników, adwokatów) ponieważ posiadana przez ZUS dokumentacja związana z ubezpieczeniem tych osób, zawiera niezbędne dane.
Zgodnie z zarządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości (DzU nr 10, poz 35) okres przechowywania dokumentacji płacowej wynosi 50 lat poprzednio jednak funkcjonował 12 letni okres przechowywania dokumentacji płacowej. Jednak mogła oddać te dokumenty do przechowania Urzędowi Wojewódzkiemu, gdzie znajduje się komórka zajmująca się przechowywaniem takich dokumentów. Tam należałoby sprawdzić czy dokumenty te są. Okres przechowywania dokumenatacji jeszcze nie upłynął zatem powinny one tam być.W celu uzyskania zaliczenia owych 13 lat pracy ZUS powinien na podstawie świadectwa pracy zaliczyć owe lata pracy, z tym że wówczas brane jest pod uwagę najniższe krajowe wynagrodzenie. Taka jest procedura w wypadku braku udokumentowania zarobków.W razie braku dokumentów proszę zwrócić się o takie zaliczenie tych 13 lat pracy.
W związku z tym, że okres przechowywania dokumentacji jeszcze nie upłynął w razie nie wydania tych dokumentów można dochodzić swoich praw na drodze sądowej. Pracodawca ma obowiazek prowadzenia prowadzenia dokumentacji związanej ze stosunkiem pracy(art. 94 pkt 9a kodeksu pracy), a także wspomniane rozporządzenie nakłada na niego obowiazek przechowywania jej przez okres 50 lat.